Τα ελαιοτριβεία του Θολού.

Νοεμβρίου 13, 2026

Τα ελαιοτριβεία του Θολού.

Η εκκλησιασιαστική επιτροπή μετά την εξαγορά του τσιφλικιού, το 1920 είχε στην ιδιοκτησία της το ελαιοτριβείο( λαδόμυλο) του Τσιφλικιού και την ευθύνη λειτουργίας του . Κάθε χρονιά έβγαζε σε πλειστηριασμό το ποσό ενοικίου, και ο πλειοδότης ανελάμβανε την λειτουργία του λαδόμυλου και πάντα το νοίκιαζαν δύο-δύο χωριανοί. Από τα παλαιότερα ζευγάρια ενοικιαστών ήταν ο Αυγερινός Νικολίκος και ο Κωνσταντής ο Κάλας άλλα ζευγάρια ήταν ο Στέργος Παγκάς και ο Ηλίας ο Σταμπολλής . Ο Βασίλης Παπαυγερινού και Γιώργης της Κίνας.

Στο μάγγανο του λαδόμυλου ο Γιώργης της Κίνας ως ο ένας από τους ενοικιαστές με βοηθούς τον Μιχάλη της Κωνσταντινιάς και τον Αντώνη του Λασκαρή.Η φωτογραφία από το αρχείο του Παπανικολάου Γιώργη.

Το ελαιοτριβείο ήταν στεγασμένο σε ένα μακρύ κτίσμα με τρεις καμάρες που σχημάτιζαν τέσσερα χωρίσματα. Στο πρώτο ήταν το “μάγγανο” (πρέσα), στο δεύτερο ήταν ο “εργάτης”, ένα χονδρό ξύλο με τέσσερα χερούλια, όπου τυλιγόταν το χοντρό σχοινί για να “σφίγγονται” οι “τουβράδες” ή “ζεμπίλια” όπως λέγονταν οι «θήκες μέσα στις οποίες τοποθετούσαν τον αλεσμένο ελαιοπυρήνα για να πιεστεί να σφικτεί και να βγει το λάδι. Στο επόμενο τμήμα ήταν η «μυλλόπετρα» όπου αλέθονταν οι ελιές. Τη γύριζε ένα ζώο, συνήθως άλογο ή μουλάρι, που του είχαν καλύψει τα μάτια “τυφλωμένο” όπως έλεγαν, για να μη ζαλίζεται. Στον τελευταίο χώρο γινόταν η αποθήκευση του ελαιοπυρήνα.

Ο Αντώνης Λασκαρής κατά την εργασία του να καθοδηγεί το "τυφλωμενο"ζώο (καλυμμένα μάτια)για να μη ζαλίζεται καθώς γυρίζει την μυλόπετρα γύρω-γυρω για να αλεθούν οι ελιές.Η φωτογραφία από το αρχείο της οικογένειας του.

Τότε δεν υπήρχαν πολλά ελαιόδεντρα στο χωριό και από όσα υπήρχαν, τα περισσότερα ήταν της Εκκλησίας και την εποχή του ελαιομαζέματος, κάθε Κυριακή μετά τη Λειτουργία άνδρες γυναίκες και παιδιά πηγαίναν και μαζεύαν τις ελιές της Εκκλησίας με προσφορά εθελοντικής εργασίας. Το λάδι που συγκέντρωνε,η εκκλησιαστική επιτροπή από τις ελιές της Εκκλησίας και από το ενοίκιο του ελαιοτριβείου, το πουλούσε σε εκείνους τους χωριανούς που δεν έβγαζαν δικό τους λάδι για να περάσουν ολόκληρο το διάστημα από τη μία περίοδο παραγωγής λαδιού ως την άλλη. Η τιμή πώλησης του λαδιού της εκκλησίας στους χωριανούς πάντα ήταν πιο φθηνή από την τιμή που είχε το λάδι στην κανονική αγορά.
Τα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του 1950, η παραγωγή του ελαιόκαρπου είχε αυξηθεί πολύ στο χωριό γιατί έχουν ήδη προστεθεί στη ιδιοκτησία των θολοενών, οι ελιές του Καλαμώνα και έχουν μπει στην καρποφορία οι νέας ποικιλίας ελιές που φυτεύτηκαν μετά την απελευθέρωση,οπότε το παλαιό ελαιοτριβείο της εκκλησίας που εξυπηρετούσε το χωριό από την εποχή της τουρκοκρατίας αδυνατεί πια να συνεχίσει να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε ένα κόσμο που εξελίσσεται.
Το 1959 ο Θολός αποκτά σύγχρονο ελαιοτριβείο. Ιδιοκτήτες του είναι τα δύο αδέλφια Αντώνης και Σάββας Κάλλας,οι γιοί του Γιωργά.Ξεκινούν την οικογενειακή επιχείρηση,με γνώση και εμπειρία ως προς το αντικείμενο αφού ο πατέρας τους ο Γιωργάς με τον αδελφό του Κωνσταντίνο είχαν ελαιοτριβείο (λαδόμυλο) αλλά το έκλεισαν το 1920, όταν το ελαιοτριβείο του Αγά, παραχωρήθηκε στην εκκλησία, δεν θεώρησαν σωστό να είναι ανταγωνιστές της εκκλησίας.Το παλιό ελαιοτριβείο των αδελφών Γιωργά και Κωνσταντίνου Κάλλα ήταν στο Μακλωνάρι,στο χώρο που μετέπειτα ο Γιωργάς έκτισε σπίτι στη κόρη του Χαριτωμένη.

Η οικογένεια του Γιωργά Κάλλα του Αντωνίου και της Καζουλάκη Ελένης που γεννήθηκε το 1873 και νυμφεύθηκε το 1912 την Σταμάτη Βαρβάρα του Γεωργίου και της Αυγερινού Χαριτωμένης γεννηθείσα το 1889 γεννήθηκαν,η Μοσχούλα, η Χαριτωμένη,ο Σάββας,ο Αντώνης και η Ελένη

Ηταν εγγόνια του Αντωνίου Κάλλα του Γεωργίου και της Σταμάτη Ελένης που γεννήθηκε το 1856 και νυμφεύθηκε το 1878 την Καζουλάκη Ελένη του Παναγιώτη και της Χριστοδούλου Μαρίας γεννηθείσα το 1860 και απέκτησαν
α) την Σμαράγδα που παντρεύτηκε τον Κρητικό Στέργο από την Σορωνή,
β)τον Κωνσταντίνο που νυμφεύθηκε, την Χατζηκαντή Αναστασία
γ)Τον Σταύρο που υπήρξε μετανάστης στην Αμερική και άγαμος και
δ)Την Μαρία που παντρεύτηκε τον Παπανικολάου Νικόλαο του Ιωάννη και της Σταμάτη Τσαμπίκας
ε)Τον Γιωργά που γεννήθηκε το 1873 και νυμφεύθηκε το 1912 την Σταμάτη Βαρβάρα του Γεωργίου και της Αυγερινού Χαριτωμένης γεννηθείσα το 1889 γεννήθηκαν,
α)η Μοσχούλα που παντρεύτηκε τον Κασταμούλα Γιώργο,
β)η Χαριτωμένη που παρέμεινε Λευτέρη από γάμο,
γ)ο Αντώνιος που νυμφεύθηκε την Δημητρούλα Αυγερινού
δ)ο Σάββας που νυμφεύθηκε την Σεβαστή Γεωργαλλή και
ε)η Ελένη που παντρεύτηκε τον Θεόφιλο Καταλειφό.
Σε ένα κόσμο που εξελίσσεται το σύγχρονο για την εποχή του ελαιοτριβείο των Αδελφών Αντώνη και Σάββα Κάλλα έπαψε να λειτουργεί.
Για τα σημερινά δεδομένα εναρμονισμένο στις σύγχρονες προδιαγραφές λειτουργεί και είναι εν ενεργεία, στο χωριό μας το ελαιοτριβείο των Αδελφών Κασταμούλα.