Οι προύχοντες του Θολού

 

Οι προύχοντες του Θολού

     Δημογέροντες ή προύχοντες ή εφοροεπίτρποι, ή οι κοινοτικοί άρχοντες, ή οι επικεφαλείς σε επίπεδο κοινότητας ,είχαν την διαχείριση όλων των θεμάτων της κοινότητας. Ανήκουν στο Εκκλησιαστικό συμβούλιο (εκκλησιαστική επιτροπή) στην οποία πρόεδρος ήταν ο εκάστοτε ιερέας, με Ταμία και τρεις επιτρόπους-συμβούλους.

     Συντηρούσαν το σχολείο, πλήρωναν τους δασκάλους, συντηρούσαν τους δρόμους του χωριού και του κάμπου και διόριζαν το σκοπό- αγροφύλακα. Ο σκοπός είχε καθήκον να παρακολουθεί να μη γίνονται κλοπές και ζημιές στα χωράφια από τους ανθρώπους και τα ζώα, όταν συνελάμβανε κάποιο ζώο να κάνει ζημιά το έπαιρνε σε μαντρί για να πάει ο νοικοκύρης να το πάρει και να πληρώσει τη ζημιά, με το ανάλογο πρόστιμο. 

     Για τη συντήρηση των δρόμων εφαρμοζόταν η μέθοδος της προσωπικής εργασίας. Η Κοινότητα κρατούσε κατάλογο με τα ονόματα των αρχηγών των οικογενειών και κάθε άντρας ,ηλικίας από 18 έως 60 χρόνων έπρεπε να προσφέρει προσωπική εργασία για τη συντήρηση των δρόμων, κάθε χρόνο, τεσσάρων ημερών.

     Όταν επρόκειτο να γίνει κάποιος γάμος τα συμπεθέρια φώναζαν τον ιερέα και σύντασσε το προικοσύμφωνο ,το υπέγραφαν οι συμπέθεροι και οι μάρτυρες και όταν γινόταν ο γάμος ο ιερέας το κοινοποιούσε στη Μητρόπολη Ρόδου το ίδιο γινόταν και με μία βάφτιση .

     Ο Μητροπολίτης Ρόδου μία φορά το χρόνο επισκεπτόταν το χωριό όπου και διανυκτέρευε. Την επομένη το πρωί αφού λειτουργούσε μετά το τέλος της θείας Λειτουργίας έκανε έλεγχο στα βιβλία της εκκλησίας έπαιρνε το ποσοστό που αναλογούσε στην Ιερά Μητρόπολη και αν χρειαζόταν άλλαζε και τους επιτρόπους της εκκλησίας.

     Μία φορά το χρόνο ,επίσης ερχόταν από την πόλη της Ρόδου και ο Τούρκος εφοριακός με πέντε αστυνομικούς και μάζευε (συγκέντρωνε)όλους τους ενήλικες κατοίκους του χωριού και τους μετρούσε στη συνέχεια όριζε πόσα "μεζίτια” (τουρκικό νόμισμα) θα πλήρωνε ο καθένας και αυτός ήταν ο λεγόμενος κεφαλικός φόρος. Αυτό τον φόρο την επόμενη χρονιά ερχόταν και τον εισέπραττε από την Εκκλησιαστική Επιτροπή. Ένα μεζίτι ήταν 10 γρόσια και μία χρυσή τουρκική λίρα είχε 100 μεζίτια. Μονάδα βάρους ήταν η οκά με τα 400 δράμια της και μονάδα μήκους ο πήχυς που αντιστοιχούσε στα 68 εκατοστά του μέτρου. Οι Ιταλοί κατάργησαν το 1920 αυτά τα μέτρα και τα σταθμά. Όπως και στη Ευρώπη τηρούμε, μονάδα μήκους το μέτρο και μονάδα βάρους το κιλό .

Αρχείο Μένη Κάλλα

Προεστός για πολλές δεκαετίες υπήρξε ο Μιχάλης Χατζηιωάννου,

προφανέστατα και ο πατέρας του πριν από αυτόν. Ο Ιωάννης Χατζηιωάννου, οποίος είχε πάει στα Ιεροσόλυμα τρεις συνεχόμενες φορές και γι'αυτό ονομάστηκε "Χατζής" και όχι απλά "Ιωάννου", νυμφεύθηκε το 1870 την Μαρμαροκόπου Δέσποινα .Εντυπωσιακό για εκείνη την εποχή ήταν η πολυτελής λάμπα πετρελαίου που κρέμονταν στη μέση του σπιτιού τους,την οποία έφερε από τα Ιεροσόλυμα.

   Η δίπατη κατοικία τους θεωρείται από τα πρώτα σπίτια, που έκτισαν οι κάτοικοι του Θολού όταν μετεγκαταστάθηκαν στη

στη θέση που σήμερα βρίσκεται το χωριό, αφού εγκατέλειψαν την αρχική τους κοιτίδα στην περιοχή Άγιος Ιωάννης.

     Η τοποθέτηση του σπιτιού αυτού έγινε έτσι ώστε η πίσω πλευρά του να ακουμπά σε ένα ύψωμα πάνω από το οποίο στη συνέχεια χτίστηκαν άλλα σπίτια, εμπρός από τα οποία περνούσε ο κεντρικός δρόμος του χωριού που οδηγούσε στην πάνω γειτονιά. Το ύψωμα της επάνω γειτονιάς σχηματίζει μία "μασχάλη" με τη χαμηλότερη περιοχή και εκεί μέσα ακριβώς χτίστηκε το σπίτι. Φαίνεται ότι θέση αυτή αποφασίστηκε μετά από πολλή σκέψη γιατί εκεί θα ήταν αθέατο από τη θάλασσα, οπότε δεν θα κινδύνευε από πειρατές και επιδρομές. Άλλωστε τα σπίτια που βρίσκονται γύρω από αυτό το σπίτι, έχουν όλα το ίδιο πλεονέκτημα είναι δηλαδή αθέατα από τη θάλασσα. Σε αυτό το δίπατο σπίτι στη αυλή του κάτω μέρους του, υπήρχε και το μοναδικό πηγάδι που τροφοδοτούσε για πολλά χρόνια το χωριό με το απαραίτητο νερό.

     Στη συνέχεια αυτό το σπίτι περιήλθε στο γιο του Μιχάλη Χατζηϊωάννου γεννημένο το 1876 ο οποίος το 1907 νυμφεύθηκε την Βογιατζή Ασημένη του Αθανασίου και της Χατζηελευθερίου Παρασκευής από τα Καλαβάρδα γεννηθείσα το 1883.Γεννήθηκαν, η Αναστασία,η Μαρίκα,ο Ιωάννης και ο Αθανάσιος.

Ο Νικόλαος Πασάλλης παντοπώλης και καφεπώλης, διετέλεσε πρόεδρος της Κοινότητας από το 1918 έως το 1930.Κατά την θητεία του δούλεψε με Ιταλούς τοπογράφους για την τοπογράφηση των κτήματων και τον καταρτισμό του πρώτου Κτηματολογίου ( 1925 – 1928), την ίδια περίοδο έγινε και η απογραφή των κατοίκων για την κατάρτιση του πρώτου Δημοτολογίου. Έως τότε δεν υπήρχε απογραφή του πληθυσμού.

Ο πατέρας του Δημήτρης γεννημένος το 1850 ήταν υποδηματοποιός από τα Μαριτσά και ερχόταν στο Θολό για να πάρει παραγγελίες για υποδήματα και άλλα είδη υποδημάτων, οπότε γνώρισε και νυμφεύθηκε το 1870 ,την Νικολάου Παρασκευή του Παναγιώτη και της Χριστοδούλου Μαρίας γεννηθείσα το 1852 ,
Γεννήθηκαν η Μαριετή, η οποία παντρεύτηκε τον Κάβα Θωμά από τα Κοσκινού και ο αναφερόμενος πρόεδρος.

     

Αρχείο Σταμάτη Χρύσα

Ο Νικόλαος Πασάλλης γεννημένος το 1875 νυμφεύθηκε το 1912, την Τρίκκα Ελένη του Αυγερινού και της Νικολίκου Μαρίας γεννηθείσα το 1884 από τον Θολό. Επτά παιδιά απέκτησαν, τον Δημήτρη, τον Αυγερινό, τον Παναγιώτη, την Μαρία, τον Αλέξανδρο, τον Αθανάσιο και την Παρασκευή.

Αρχείο Μένη Κάλλα

Ο Καζουλάκης Παναγιώτης (Παναής) υπήρξε πρόεδρος της κοινότητας από το 1930 έως το 1943 ενώ πριν την θητεία του προέδρου ήταν σύμβουλος. Η ανοικοδόμηση του ναού του Αγίου Σπυρίδωνα ήταν συλλογική προσπάθεια όλων των θολοενών αλλά υλοποιήθηκε με υπεύθυνο για την εφαρμογή , την έγκριση των διαδικασιών και των κανονισμών,τον τότε πρόεδρος της κοινότητας Καζουλάκη Παναγή (1930-1943) έργο που θεωρείται το μεγαλύτερο επίτευγμα της θητείας του . 

     Ο Καζουλάκης Παναγής συνεργάζεται με τον Bassis ιταλό αρχιτέκτονα που εργάζεται στο Καλαμώνα για τα έργα του Peveragnο.Ο Bassis συνέταξε αρχιτεκτονική και στατική μελέτη του ναού ,με προϋπολογισμό έργου 80.000 λιρέτες, οι εργασίες αφορούσαν τα θεμέλια, το κτίσιμο των τοίχων και τις ταράτσες της σκεπής του ναού, σε μια εποχή που το ημερομίσθιο του εργάτη είναι 2 το πολύ 3 λιρέτες (φράγκα ιταλικά). Η προσφορά της προσωπικής εργασίας των Θολοενών, ανάλογα με τον προϋπολογισμό του έργου, υπολογίζεται σε 39 ημερομίσθια για κάθε άτομο (όχι για κάθε οικογένεια) που μένει στο χωριό.

     Η Επιτροπή για την ανέγερσης του ναού του Αγίου Σπυρίδωνα ήταν, πρόεδρος παπά-Αυγερινός Αυγερινού, 

                 ταμίας ο Σαββίγκος Στέργος, γραμματέας, ο Καζουλάκης Παναγής, μέλη ο Χατζηϊωάννου Μιχαήλ και ο Μαρμαροκόπος Γεώργιος.

Αρχείο Μένη Κάλλα

Ο Παναγής υπήρξε εγγονός του Παναγιώτη Καζουλάκη του Μιχάλη και της Ποτέ Χριστίνας γεννημένος το 1838 αγρότης νυμφεύθηκε το 1858 την Σταμάτη Μαρία του Παναγιώτη και της Χριστοδούλου Ελένης απέκτησαν την Ελένη γεννηθείσα το 1860 η οποία παντρεύτηκε τον Κάλλα Αντώνιο,την Κυριακού γεννηθείσα το 1874 η οποία παντρεύτηκε τον Στρατή Ευστάθιο και τον Μιχάλη γεννημένο το 1861 που νυμφεύθηκε το 1883 την Κυπραίου Αναστασία του Αντωνίου και της Αντωνίου Μαρίας γεννηθείσα το 1862, από το Παραδείσι, απέκτησαν το 1886 τον αναφερόμενο Καζουλάκη Παναγή.Ο Παναγής το 1922 νυμφεύθηκε την Στέργαρου Κατερίνα του Στέργου και της Πασπαλά Ζωής από το Παραδείσι, γεννηθείσα το 1892, απέκτησαν την Αναστασία.

     Με σημείο αναφοράς την εξαγορά του Τσιφλικιού σε χρονικό πλαίσιο τέλη Ιουνίου του 1920 όπου έχει δημοσιευθεί η αγγελία πώλησης του Τσιφλικιού,

οι παραπάνω αναφερόμενοι προύχοντες συνεδριάζουν με θέμα τον τρόπο διακανονισμού και την συμφωνία εξαγοράς του Τσιφλικιού αξίας 4.500 χρυσές λίρες. Την πρόταση θα ανακοινώσουν στους χωριανούς, όπου η φωνή του Θεορή ακούγεται να τους καλεί, για συγκέντρωση στη πλατεία του χωριού ,το Μακλωνάρι ,για την μεγάλη απόφαση.

Πηγή «Ιστορίες σπιτιών και ανθρώπων του χωριού Θεολόγου ( θολού), Ρόδου."
Βασιλείου Ν. Παπανικολάου